Terugleverkosten met een staffel: wanneer één kWh extra je 31 euro kost

Ik vond deze week een vraag op Threads die me even stil liet zitten. Iemand heeft zonnepanelen en een thuisbatterij, en op een goede zomerdag is die batterij ergens in de middag gewoon vol. Wat er daarna nog van het dak komt, gaat het net op. Zijn leverancier rekent daar kosten voor. Zijn oplossing: overdag alle lampen aan laten branden, want dat is goedkoper dan teruglevering.

Hij noemde het zelf waanzin, en ik snap goed hoe je daar komt. Als teruglevering je geld kost en verbruik dat niet doet, dan is stroom opmaken op papier gewoon de goedkopere keuze. Dat is een logische gedachte bij een systeem dat zich raar gedraagt, niet een domme.

Het trucje werkt ook echt. Alleen binnen een veel smallere marge dan de meeste mensen verwachten, en er is een variant die precies hetzelfde oplevert zonder dat je er stroom voor hoeft weg te gooien. Hieronder reken ik ze allebei door. Bij een kWh-prijs van rond de 22 cent ligt de omslag ergens rond de 140 kWh.

Een staffel is een trap, geen glijbaan

Leveranciers rekenen terugleverkosten op twee manieren. Sommige nemen een bedrag per teruggeleverde kWh. Andere gebruiken een staffel: ze kijken hoeveel je over het hele jaar teruglevert, zoeken daar een trede bij en rekenen dat vaste bedrag af op je jaarnota.

Zo ziet de Vattenfall-staffel eruit voor de eerste 3.000 kWh, geldig vanaf 1 mei 2026, bedragen per jaar inclusief btw. Het volledige overzicht loopt door tot ver boven de 400.000 kWh en staat op de tarievenpagina van Vattenfall.

Tot 3.000 kWh is elke trede 250 kWh breed. De eerste betaalde tredes lopen nog wat ongelijk op, maar vanaf 1.250 kWh kost elke volgende trede consequent zo'n € 31 meer dan de vorige. Boven de 3.000 kWh worden de tredes 500 kWh breed, en de sprongen navenant groter.

Binnen zo'n trede maakt het niet uit of je 2.260 of 2.490 kWh teruglevert: je betaalt hetzelfde. Bij Vattenfall wordt de definitieve trede pas op je jaar- of eindafrekening bepaald, op basis van wat je werkelijk hebt teruggeleverd. Je maandbedrag is tot die tijd een schatting.

Waarom dat een rare prikkel geeft

Een tarief per kWh vertelt je iets waar je wat mee kunt: elke kilowattuur die je terugstuurt kost hetzelfde, dus elke kilowattuur die je zelf gebruikt levert hetzelfde op. Saai, maar eerlijk.

Een staffel vertelt je iets heel anders. Zolang je binnen een trede zit, kost de volgende teruggeleverde kWh je precies nul. En op het moment dat je over de grens gaat, kost die ene kilowattuur je € 31. Dat is geen prijssignaal meer, dat is een valkuil met een tijdslot: je merkt hem pas als de jaarnota komt.

En dat is precies waarom mensen lampen aanzetten: niet omdat ze het licht nodig hebben, maar om net onder de volgende trede te blijven.

Waar de grens ligt: ongeveer 140 kWh

Neem de cijfers uit de tijd dat ik zelf nog een vast contract had: 4.694 kWh verbruik per jaar, 2.402 kWh teruglevering, € 0,21880 per kWh.

Met 2.402 kWh val je in de trede 2.250 t/m 2.500 kWh en betaal je € 293 per jaar. Wil je naar de trede eronder (€ 262), dan moet je onder de 2.250 kWh komen. Dat is ruim 150 kWh minder terugleveren.

Doe je dat door lampen te laten branden, dan gooi je 152 kWh weg die je anders had teruggeleverd. Zolang je nog saldeert, is elke teruggeleverde kilowattuur ongeveer je gewone kWh-prijs waard, want hij wordt weggestreept tegen stroom die je anders had moeten kopen. Die 152 kWh is dus 152 × € 0,21880 = € 33,26 waard.

Naast elkaar gezet ziet dat er zo uit:

Je gooit € 33,26 weg om € 31 te besparen. Netto verlies je € 2,26.

Daar zit meteen de vuistregel in. Deel de trede-sprong door je kWh-prijs: € 31 gedeeld door € 0,21880 is ongeveer 142 kWh. Zit je minder dan 142 kWh boven een grens, dan loont het om terug te zakken. Zit je er verder boven, dan kun je beter niets doen en gewoon de hogere trede betalen. Bij een trede van 250 kWh breed betekent dat: in ruwweg het onderste stuk van de trede loont het, in de bovenste honderd kilowattuur niet meer.

Let op dat deze som helemaal op saldering leunt. Bij een vast contract is een teruggeleverde kilowattuur je volle kWh-prijs waard, want hij wordt één op één weggestreept tegen stroom die je anders had gekocht. Het maakt daarbij niet uit hoe laat op de dag dat gebeurt.

Bij een dynamisch contract klopt die aanname niet meer. Je levert terug op het moment dat half Nederland ook teruglevert, midden op de dag, als de prijs op zijn laagst staat en soms zelfs onder nul zakt. Je neemt af in de avondpiek, wanneer de prijs juist hoog staat. Dat is dezelfde kilowattuur, maar aan de ene kant een paar cent waard en aan de andere kant een veelvoud daarvan. Zelf verbruiken pakt daar dus structureel gunstiger uit dan de saldeerwaarde hierboven suggereert, en de hele tredevraag speelt er sowieso niet, want dynamische leveranciers rekenen geen terugleverkosten.

Wat lampen laten branden echt kost

Het probleem met "de lampen maar aanlaten" is dat het geen precisie-instrument is. Wie een hele zomer lang overdag verlichting laat branden, praat al snel over honderden kilowatturen.

Stel dat je er op die manier 500 kWh doorheen jaagt. Dan zak je van 2.402 naar 1.902 kWh teruglevering, en daarmee van € 293 naar € 231. Je bespaart € 62 aan terugleverkosten. Maar die 500 kWh was € 109,40 aan saldeerwaarde. Je bent per saldo € 47 armer, en je hebt een zomer lang met de lampen aan gezeten.

Dat is het echte verhaal achter dit soort trucjes. Ze zijn niet dom bedacht, ze zijn alleen bijna nooit goed gedoseerd, omdat je gedurende het jaar geen idee hebt hoe dicht je bij een grens zit.

De gratis versie van hetzelfde trucje

Er is een manier om onder een grens te zakken die je niets kost. In plaats van stroom te verspillen, verplaats je stroom die je toch al gebruikt naar de uren dat de zon schijnt.

Zolang je saldeert, maakt het voor je rekening nauwelijks uit of je de wasmachine 's middags op eigen zonnestroom laat draaien of 's avonds op stroom van het net. Wat het wél doet: het haalt die kilowatturen uit je terugleverteller. Een vaatwasser, een wasdroger, de boiler die een uur eerder opwarmt of een auto die om twee uur 's middags aan de laadpaal hangt in plaats van om elf uur 's avonds. Dat is dezelfde 150 kWh minder teruglevering, maar dan zonder de € 33 die het weggooien van stroom je kost.

Met andere woorden: je eigen stroom vaker direct gebruiken doet exact wat de brandende lampen doen, en het kost je niks. Wie echt structureel te veel teruglevert, kan ook nog kijken naar het terugregelen van de omvormer, maar begin bij het verschuiven van verbruik.

En als je batterij nou al vol is?

Dat was de situatie waar de vraag mee begon, en het is een reëel probleem. Een thuisbatterij van 5 of 10 kWh is op een heldere junidag rond een uur of twee vol. De piek van je opwek komt daarna.

Een batterij verschuift je teruglevering, hij haalt hem niet weg. Hoeveel hij per dag opvangt, wordt begrensd door zijn capaciteit, en niet door het moment waarop hij begint te laden. Later laten opladen zodat er "ruimte overblijft voor de piek" klinkt logisch, maar levert over het jaar niets op: de accu vult zich toch tot dezelfde grens.

Wat wél scheelt is de andere kant: zorgen dat hij 's ochtends leeg is. Zit er bij zonsopgang nog een derde van gisteren in, dan heb je die dag een derde minder opvangcapaciteit, en gaat dat verschil rechtstreeks het net op. Je huis 's nachts op de accu laten draaien in plaats van de lading vasthouden, kost je niets en maakt elke ochtend weer plaats.

Verder geldt hetzelfde als hierboven: je grootste verbruikers naar het midden van de dag halen scheelt meer dan welke instelling van de batterij dan ook.

Bij welke leveranciers speelt dit?

Niet overal, en niet even hard. Vattenfall heeft een vrije voet: onder de 500 kWh teruglevering per jaar betaal je niets. Essent begint al vanaf 251 kWh te rekenen, in stappen van 250 kWh en ongeveer € 2,71 per maand per stap. Budget Thuis werkt met bredere treden van 500 kWh, waardoor de sprongen groter zijn maar minder vaak voorkomen, en telt teruglevering boven je eigen verbruik niet mee bij het inschalen.

Bij een dynamisch contract speelt het hele verhaal niet: Frank, Zonneplan, EnergyZero en ook Vattenfalls eigen dynamische variant rekenen geen terugleverkosten. Je krijgt daar de marktprijs van dat moment, en die is midden op een zonnige dag laag en soms zelfs negatief. Dat is een ander nadeel, maar het is tenminste een nadeel dat schaalt met wat je doet in plaats van met een trede waar je toevallig in valt.

Wat je in alle gevallen wil weten: hoeveel je op dit moment hebt teruggeleverd. Dat staat op je meter en meestal ook in de app van je leverancier. Zonder dat getal is elke poging om onder een grens te blijven een gok.

Vanaf 2027 is de trap weg

Per 1 januari 2027 verdwijnt de salderingsregeling, en daarmee mogen leveranciers de terugleverkosten die aan saldering hangen niet meer doorberekenen. Vattenfall heeft al aangekondigd over te stappen op een bedrag per teruggeleverde kWh. Andere leveranciers doen hetzelfde.

Dat betekent dat de grens verdwijnt. Geen trede, geen sprong, geen reden meer om ergens net onder te blijven. Elke kilowattuur kost dan hetzelfde, en de vraag "moet ik stroom weggooien" beantwoordt zichzelf: nee, nooit.

Alleen verandert er tegelijk iets veel groters. Zonder saldering is een teruggeleverde kilowattuur niet meer je volle kWh-prijs waard, maar alleen de terugleververgoeding. Bij een aantal grote leveranciers blijft daar na aftrek van hun eigen kosten ongeveer een kwart cent van over.

Dat draait de hele rekensom om. Nu, met saldering, levert een kilowattuur die je zelf gebruikt je precies evenveel op als een kilowattuur die je teruglevert, namelijk je kWh-prijs. Vanaf 2027 is dat het verschil tussen ruim twintig cent en bijna niets. Dat is de som die je dit najaar wil maken, niet ergens in januari, want wat teruglevering je straks nog oplevert bepaalt of een batterij of extra zelfverbruik voor jou uit kan.

Die som hoef je niet met de hand te maken.

Wat kun je nu doen?

Zoek eerst je actuele terugleverstand op, tel er ruwweg bij op wat je de rest van het jaar nog verwacht, en leg dat naast de staffel van je eigen leverancier. Zit je binnen 140 kWh boven een grens, dan loont het om je verbruik richting het midden van de dag te schuiven. Zit je daarboven, laat het dan los en kijk liever nog eens naar wat je met een teruggeleverde kilowattuur opschiet vergeleken met hem zelf opmaken. Om die verschuiving concreet in te plannen kun je zien wat stroom per uur kost.

Wil je per dag weten of zelf verbruiken slimmer is dan terugleveren? Je kunt de stroomprijzen aan je AI-assistent koppelen en het gewoon vragen.

Heb jij ook zo'n staffel op je jaarnota staan, of gebruik je een andere manier om onder een grens te blijven? Ik ben benieuwd wat er in de praktijk werkt. Praat mee in de Telegram-groep, of laat de gratis bot je de uurprijzen doorgeven.

Let op: staffels en tarieven verschillen per leverancier en worden regelmatig aangepast. De Vattenfall-bedragen hierboven gelden vanaf 1 mei 2026. Controleer altijd het actuele tarievenblad van je eigen leverancier voordat je hier iets op baseert.