Enexis betaalt je om je zonnepanelen uit te zetten: is de Zonnedimmer de moeite waard?

De laatste tijd zag ik online steeds vaker artikelen voorbijkomen over de Zonnedimmer van Enexis, een regeling waarbij je geld krijgt als je je zonnepanelen af en toe tijdelijk laat afschakelen. Mijn eerste reactie was scepsis: waarom zou een netbeheerder je betalen om minder stroom op te wekken? Precies het soort regeling waar ik graag doorheen spit voordat ik er zelf iets over beweer, dus dat deed ik.

Wat de Zonnedimmer precies is

Enexis is in delen van Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg een proef gestart waarbij huishoudens met zonnepanelen worden gevraagd om mee te doen aan wat de netbeheerder de Zonnedimmer noemt. De uitvoering ligt bij een commerciële partij die ook Zonnedimmer heet: je installeert een app, koppelt die aan de omvormer van je zonnepanelen, en op momenten dat het lokale net overbelast dreigt te raken, wordt je omvormer op afstand tijdelijk teruggeschakeld of helemaal uitgezet.

Voor elke kilowattuur die je daardoor niet opwekt, ontvang je 25 cent. Dat is fors meer dan wat je normaal voor teruggeleverde stroom krijgt, en dat verschil is bewust: het moet de moeite waard zijn om mee te doen op precies de momenten dat het net het hardst kraakt.

Waarom Enexis dit nu doet

Dit past in een patroon dat ik de laatste tijd vaker beschrijf: het Nederlandse stroomnet is op steeds meer plekken niet berekend op de hoeveelheid zonnestroom die op zonnige dagen tegelijk wordt teruggeleverd. Waar ik eerder al schreef over wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen door diezelfde netcongestie, is de Zonnedimmer een ander antwoord op hetzelfde probleem: in plaats van nieuwe aansluitingen te weigeren, probeert Enexis de piekbelasting van bestaande aansluitingen af te vlakken.

Het idee is dat afschakelen op de paar echt kritieke pieken per jaar goedkoper en sneller is dan het verzwaren van kabels en transformatorhuisjes in een hele wijk. Voor Enexis is 25 cent per gedimde kWh dus relatief goedkoop vergeleken met de kosten van netverzwaring.

Wat levert het op?

Volgens de berichtgeving rond de proef worden er in een gemiddeld jaar zo'n twintig tot vijftig piekmomenten verwacht, vrijwel allemaal op zonnige dagen in het voor- en najaar of de zomer. Voor een gemiddeld huishouden komt dat neer op ongeveer 20 tot 100 euro per jaar, afhankelijk van hoe vaak jouw specifieke gebied daadwerkelijk overbelast raakt en hoe groot je installatie is.

Dat is geen bedrag waarmee je rijk wordt, maar het is ook niet niets voor iets dat verder weinig van je vraagt. Je merkt het afschakelen zelf nauwelijks: je huishouden blijft gewoon stroom uit het net trekken zoals altijd, alleen levert je installatie op dat moment even niet terug.

Is dit voor jou beschikbaar?

Hier zit meteen de belangrijkste beperking. Je kunt je niet actief aanmelden als je zelf denkt dat je ervoor in aanmerking komt. Enexis en Zonnedimmer nodigen gericht huishoudens uit in gebieden waar daadwerkelijk congestie speelt, en de proef is bovendien beperkt tot het verzorgingsgebied van Enexis. Woon je buiten Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant of Limburg, of val je onder een andere netbeheerder zoals Liander of Stedin, dan is deze specifieke regeling nu niet op jou van toepassing.

Hoe verhoudt dit zich tot je andere opties?

Ik zie de Zonnedimmer vooral als een aanvulling, niet als vervanging van de strategieën die ik hier vaker beschrijf. Heb je een installatie die vaak meer opwekt dan je zelf verbruikt, dan blijft zelfverbruik verhogen zonder thuisbatterij of het vermijden van een terugleverpiek de eerste stap, simpelweg omdat elke kWh die je zelf gebruikt meer waard is dan 25 cent vergoeding voor het niet-opwekken ervan. Een thuisbatterij pakt hetzelfde probleem nog fundamenteler aan, doordat hij overschot opslaat in plaats van het net op te sturen of te laten verdampen; lees is een thuisbatterij rendabel? als je die afweging wilt maken.

De Zonnedimmer is vooral relevant voor het overschot dat overblijft nadat je die stappen al hebt gezet, of voor huishoudens die geen ruimte of budget hebben voor een batterij maar wel iets willen terugzien voor de momenten dat hun installatie toch al tegen de grenzen van het net aanloopt.

Wat kun je nu doen?

Krijg je zelf een uitnodiging van Enexis of Zonnedimmer, lees dan de voorwaarden goed door voordat je akkoord gaat, met name hoe vaak afschakeling in jouw regio wordt verwacht. Val je buiten het verzorgingsgebied of kom je niet in aanmerking, richt je dan eerst op terugleveren of direct verbruiken om zelf meer grip te krijgen op je opwek. Bekijk Stroomprijs vandaag om je verbruik sowieso al slim te plannen rond goedkope en dure uren, los van deze regeling.

Heb jij al een uitnodiging voor de Zonnedimmer gehad, of woon je in een van de genoemde regio's? Ik hoor graag hoe dit in de praktijk uitpakt. Deel het in de Stroomwekker Telegram groep.

Let op: De Zonnedimmer is een proef die momenteel alleen geldt in delen van het Enexis-gebied en uitsluitend op uitnodiging. Voorwaarden en vergoeding kunnen wijzigen naarmate de proef zich ontwikkelt.