Variabele stroomtarieven stijgen per 1 juli 2026: wat kun je doen?

Vorige week viel de aankondiging van een tariefwijziging in onze mailbox. Ik vermoed dat ik niet de enige ben.

Rond 1 juli passen veel energieleveranciers hun variabele tarieven aan, en dit jaar gaat het de verkeerde kant op. In een gezin als het onze, met vier personen en een wasmachine die bijna dagelijks draait, tikt zo'n verhoging sneller aan dan je zou denken. Toch is het geen reden om meteen in paniek over te stappen. Hieronder zet ik op een rij wat er verandert, waarom het gebeurt, en welke keuzes je nu echt hebt.

Wat verandert er per 1 juli?

Heb je een variabel contract, dan past je leverancier het tarief meestal twee keer per jaar aan: op 1 januari en op 1 juli. Die tweede datum is nu aan de beurt.

Hoeveel je precies meer gaat betalen, verschilt per leverancier. De richting is alleen overal hetzelfde: omhoog. Neem Essent, een van de grootste van het land. Daar stijgt zowel het stroom- als het gastarief met zo'n 13 procent.

Voor een huishouden met een gemiddeld verbruik van ongeveer 2.420 kWh stroom en 1.020 kuub gas komt dat neer op grofweg 240 euro extra per jaar. Geen klein bedrag, zeker niet als je het niet zag aankomen.

Waarom stijgen de prijzen nu?

De oorzaak zit vooral bij het gas. De gasprijs is dit jaar flink opgelopen door de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten en de onzekerheid rond de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste doorvoerroutes voor energie ter wereld.

En omdat een groot deel van de Europese stroom nog altijd met gascentrales wordt opgewekt, werkt een hogere gasprijs meteen door in de stroomprijs. Zo raakt een conflict ver weg uiteindelijk toch jouw energierekening.

Dit is trouwens precies waarom variabele tarieven variabel heten. Je leverancier schermt je maar deels af van de markt en geeft schommelingen met vertraging door. Gaat de markt omhoog, dan merk je dat bij de volgende aanpassing. Gaat de markt omlaag, dan profiteer je pas een half jaar later.

Wie raakt dit precies?

Volgens toezichthouder ACM heeft ongeveer 37 procent van de Nederlandse huishoudens een variabel contract. Een flink deel van het land dus, en juist die groep voelt de verhoging per 1 juli direct in de portemonnee.

Heb je een vast contract, dan verandert er voorlopig niets. Je tarief ligt vast tot het einde van je looptijd, wat er op de markt ook gebeurt. Opvallend genoeg zijn veel vaste contracten de afgelopen weken juist iets goedkoper geworden, waardoor overstappen voor sommigen aantrekkelijker wordt.

En zit je al op dynamisch? Dan ken je de schommelingen allang. Jouw prijs beweegt sowieso per uur mee met de markt, dus je voelt een stijging direct. Het verschil is dat je er ook actief op kunt sturen. En dat laatste is nu precies waar het bij ons thuis om draait.

Welke opties heb je nu?

Grofweg zijn er drie richtingen.

De eerste: niks doen en de verhoging accepteren. Dat klinkt passief, maar het is niet per se dom. Verwacht je dat de gasprijs weer daalt zodra de spanningen afnemen, dan profiteer je bij een volgende aanpassing gewoon weer mee omlaag. Een variabel contract kun je bovendien meestal maandelijks opzeggen, dus je zit nergens aan vast.

De tweede: overstappen naar een vast contract. Je koopt daarmee rust. Je weet precies waar je aan toe bent en je merkt niets van tussentijdse stijgingen. De keerzijde is dat je ook niet meeprofiteert als de markt onverwacht daalt, en dat je vaak een klein prijskaartje betaalt voor die zekerheid.

De derde, en de optie waar ik zelf voor koos, is een dynamisch contract voor je stroom. Je betaalt dan de actuele beursprijs per uur. Op zonnige, winderige middagen betaal je soms bijna niets, terwijl de piek tussen zes en acht 's avonds juist duur is. Door je zware apparaten naar de goedkope uren te verschuiven, druk je je gemiddelde prijs flink omlaag. Het vraagt wat nieuwe routines, maar in een huishouden als het onze levert dat echt geld op.

Vergelijken wordt eindelijk makkelijker

Er is ook goed nieuws voor wie een dynamisch contract overweegt.

Sinds deze zomer geldt er een nieuwe gedragscode voor dynamische leveranciers. Ze moeten voortaan allemaal met dezelfde verwachte stroomprijzen rekenen in hun voorbeeldberekeningen. Tot voor kort gebruikte elke aanbieder zijn eigen aannames, waardoor appels met appels vergelijken bijna onmogelijk was.

Nu kun je letten op de dingen die écht verschillen: het vastrecht, de inkoopvergoeding per kWh en een eventuele overstapkorting.

Wat ik je zou aanraden

Laat je niet opjagen door de verhoging. Gebruik hem wel als aanleiding om even stil te staan bij je contract.

Log in bij je leverancier, kijk wat je nieuwe tarief per 1 juli wordt en vermenigvuldig het verschil met je jaarverbruik. Dan weet je concreet waar je het over hebt. Vraag jezelf daarna eerlijk af of je bereid bent om je wasmachine, vaatwasser of laadpaal wat vaker in de goedkope uren te plannen. Zo ja, dan is dit misschien hét moment om dynamisch serieus te overwegen. Zo nee, dan is een scherp vast contract een prima manier om de onrust op de markt aan je voorbij te laten gaan.

Heb je zonnepanelen? Houd dan ook 1 januari 2027 in je achterhoofd. Vanaf dat moment stopt de salderingsregeling en rekent je leverancier apart af wat je teruglevert. Dat is een verhaal op zich, maar het is wel iets om mee te wegen als je nu tóch je contract tegen het licht houdt.

Wat kun je vandaag al doen?

Wil je voelen hoe hard de stroomprijs binnen één dag schommelt, kijk dan eens op onze pagina Stroomprijs vandaag. Je ziet er precies wanneer stroom goedkoop is en wanneer je hem beter even laat liggen.

Wil je de contractvormen rustig naast elkaar leggen, lees dan mijn artikel Vast, variabel of dynamisch contract: hoe kies je?. En gebruik All-in prijs versus marktprijs zodat je bij het vergelijken van leveranciers geen appels met peren vergelijkt.

Overweeg je dynamisch? Zet dan mijn gratis Telegram-bot aan. Je krijgt dan automatisch een seintje zodra de all-in prijs écht laag is. Ik ben benieuwd hoe jouw tarief per 1 juli uitpakt, laat het me weten in de Stroomwekker Telegram-groep.