All-in prijs versus marktprijs: waar moet je op sturen?

Je kent het vast wel: je ziet een fantastische aanbieding voor een vliegticket van drie tientjes. Maar tegen de tijd dat je de luchthavenbelasting, de administratiekosten en je koffer hebt afgerekend, is de prijs ineens verdubbeld of zelfs meer dan dat. Wat op de aanbiedingspagina begon als een koopje, blijkt bij het afrekenen een heel ander bedrag te zijn.

Gek genoeg werkt het met je stroomrekening precies zo. Je leest weleens over "gratis stroom" in het nieuws, of je ziet in een grafiekje een prijs van amper 2 cent voorbijkomen. Je zou bijna denken dat het niets kost om de wasmachine aan te zetten. Helaas valt dat in de praktijk flink tegen, en in dit artikel laat ik zien waarom je nooit op die kale cijfers moet varen.

Twee prijzen, één rekening

Als het over stroomprijzen gaat, bestaan er in de praktijk twee verschillende getallen die vaak door elkaar worden gebruikt. De kale marktprijs is de inkoopprijs op de energiebeurs: het bedrag dat energieleveranciers onderling betalen voor stroom, en het getal dat je in nieuwsberichten en prijsvergelijkers meestal als eerste ziet. De all-in prijs is wat jij daadwerkelijk per kWh betaalt, inclusief alle toeslagen die de leverancier en de overheid daar bovenop leggen. Het verschil tussen die twee is aanzienlijk, en het is precies dat verschil waar de verwarring vandaan komt.

Wat zit er allemaal in je all-in tarief?

De all-in prijs bestaat grofweg uit drie onderdelen. Allereerst de kale marktprijs zelf, die per uur verandert op basis van vraag en aanbod. Daarbovenop komen de leveringskosten en opslagen van je energieleverancier, die de stroom voor jou inkoopt en administreert en daarvoor een vergoeding rekent. En tot slot, meestal het grootste en meest onzichtbare onderdeel, de belastingen: energiebelasting over elke verbruikte kWh, plus 21 procent btw over het totaal. Los van deze kosten per kWh betaal je ook nog vaste leveringskosten per maand, maar die staan los van je uurtarief en spelen dus geen rol bij het vergelijken van uren onderling.

Waarom de kale marktprijs je op het verkeerde been zet

Stel dat de kale marktprijs op een gegeven moment -2 cent is. Dat klinkt alsof je geld toe krijgt om stroom te gebruiken. Maar tel je daar de belastingen en de opslag van je leverancier bij op — samen al snel 15 tot 17 cent — dan betaal je onderaan de streep alsnog 13 tot 15 cent per kWh. Die "gratis" stroom uit het nieuwsbericht was dus in werkelijkheid gewoon een normale rekening. Wie zich alleen op de kale marktprijs baseert, trekt daardoor regelmatig de verkeerde conclusie over wanneer het écht voordelig is om te verbruiken.

Hoe je prijzen wél eerlijk vergelijkt

Wil je uren of dagen met elkaar vergelijken, gebruik dan altijd de all-in prijs. Omdat de belastinglaag en de leveringsopslag min of meer constant blijven, verschuift de all-in prijs in absolute zin minder heftig dan de kale marktprijs, maar de relatieve volgorde tussen goedkope en dure uren blijft hetzelfde. Met andere woorden: het duurste uur van de dag is met de all-in prijs nog steeds het duurste uur, alleen ziet het verschil er minder extreem uit dan de kale cijfers in het nieuws suggereren. Dat is precies waarom onze eigen prijspagina altijd de all-in prijs toont: zo vergelijk je appels met appels, en baseer je je beslissingen op wat je daadwerkelijk gaat betalen.

Waar dit verschil het meest telt

Dit onderscheid is niet alleen theorie. Het speelt een rol zodra je serieuze beslissingen baseert op prijsdata: bijvoorbeeld wanneer je de terugverdientijd van zonnepanelen of een thuisbatterij berekent, wanneer je verschillende energieleveranciers met elkaar vergelijkt, of wanneer je gewoon nieuwsgierig bent waarom je rekening niet daalt terwijl het nieuws over "recordlage" of zelfs negatieve prijzen bericht. In al die gevallen voorkomt de all-in prijs dat je jezelf rijker rekent dan je in werkelijkheid bent.

Waarom leveranciers soms toch de kale prijs tonen

Het is goed om te weten dat sommige vergelijkingssites en zelfs sommige energie-apps standaard de kale marktprijs tonen in plaats van de all-in prijs, simpelweg omdat dat het getal is dat rechtstreeks van de energiebeurs komt en het makkelijkst te tonen is zonder rekening te houden met jouw specifieke leverancier en tarieven. Dat is niet per se misleidend bedoeld, maar het zorgt er wel voor dat je zelf alert moet blijven op welk getal je precies ziet. Twijfel je, kijk dan of de weergegeven prijs ooit onder de energiebelasting plus btw zakt — ligt hij daaronder, dan is het vrijwel zeker de kale marktprijs, en niet wat je daadwerkelijk gaat betalen.

Hoe dit verschil per leverancier kan variëren

De opslag die energieleveranciers bovenop de kale marktprijs rekenen, verschilt per aanbieder en per contract. Bij het vergelijken van dynamische contracten is het dan ook niet genoeg om alleen te kijken of een leverancier "de marktprijs doorberekent" — je wilt weten hoe hoog die opslag precies is, en of er nog andere kosten zoals inkoopkosten per kWh bovenop komen. Twee leveranciers die allebei "dynamisch, one-op-one doorberekend" beloven, kunnen in de praktijk enkele centen per kWh van elkaar verschillen puur door de hoogte van hun opslag, en dat verschil telt op jaarbasis net zo hard mee als de schommelingen in de marktprijs zelf.

Waarom dit ook meespeelt bij zonnepanelen en batterijen

Overweeg je te investeren in zonnepanelen of een thuisbatterij, dan is het extra belangrijk om met de all-in prijs te rekenen in plaats van met de kale marktprijs. Verkopers van deze producten baseren hun rendementsberekeningen soms op een optimistisch scenario waarin ze de volledige all-in besparing meenemen, maar in de praktijk verschilt dat per situatie. Vraag altijd door op welke prijs een aangeboden terugverdientijd is gebaseerd, en reken zelf na met de actuele all-in prijzen van vandaag om te zien of de belofte realistisch is voor jouw eigen contract en verbruik.

Wat kun je nu doen?

Open Stroomprijs vandaag op onze site: wij tonen je daar altijd de all-in prijzen, zodat je eerlijk kunt vergelijken zonder zelf te hoeven rekenen. Lees ook Waarom verschilt de stroomprijs per uur? om te begrijpen wat die schommelingen precies veroorzaakt, en bekijk de gids Apparaten slim plannen om deze kennis direct praktisch toe te passen. Vergeet niet onze gratis Telegram bot aan te zetten, dan krijg je van mij automatisch een seintje als de all-in prijs écht laag is.

Kijk jij eigenlijk al naar de all-in prijzen in je energie-app, of liet je je tot nu toe vooral leiden door de kale uurprijzen? Laat het me weten in de Stroomwekker Telegram groep, ik ben erg benieuwd hoe jij dit aanpakt!

Let op: Persoonlijke contractvoorwaarden, vaste leveringskosten en specifieke netkosten van jouw netbeheerder kunnen afwijken.